We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Üretemedik - Kazanamadık - Harcayamadık*

8 0 68
12.12.2018

Türkiye ekonomisinin üçüncü çeyrek büyüme rakamları açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) tarafından açıklanan bilgiler teknik terimlerle dolu, tablolar anlamlandırılabilmek için oldukça karmaşık.

Açıklanan büyüme verilerinin/rakamlarının anlaşılabilmesini kolaylaştırabilmek amacıyla, büyümenin ülkenin bütünü, sektörler ve vatandaşlar açısından anlamının ne olduğunu ve son çeyrekteki görünümün bu kesimler için neleri işaret ettiğini tartışmaya çalışalım.

Ekonomik büyüme nedir? Nasıl hesaplanır?

Büyüme üretim artışı demektir. Üretim artışı ise üretim faktörlerinin miktarında ya da verimliliklerindeki artışla gerçekleşiyorsa bu reel bir artıştır. Fiyat artışına dayanıyorsa parasal (nominal) bir artıştır.

Büyüme üretkenlik artışı sağlayan, gerçek ve sürekli bir üretime dayanıyorsa, istihdam artışı yaratır, gelir elde eden bireyler harcama yaparlar, bunlar şirketlerin ve devletin harcamaları ile birleşince çeşitli iktisadi kuruluşların mal ve hizmetlerine talep yaratır. Yani ekonomik sistemin işlerliğini artırır. Bu şekildeki bir büyüme gelir dağılımında adaletle birleşirse refah artışı da yaratır.

Büyüme, Gayri Safi Yurtiçi Hasıladaki (GSYH) artıştan hareketle hesaplanır. GSYH üretilen mal veya hizmetlerin miktar artışından kaynaklanabileceği gibi fiyat artışlarından da kaynaklanabilir.

Fiyat artışlarından kaynaklanan (nominal) GSYH artışı gerçek değil, parasal bir artıştır. Buna bağlı hesaplanan büyüme de gerçek değildir. Bu nedenle üretim miktarındaki gerçek artıştan kaynaklanan reel büyüme iktisadi değerlendirmeler ve uluslararası karşılaştırmalar için uygun bir ölçüttür.

GSYH nasıl hesaplanır?

GSYH; üretim yöntemi, harcama yöntemi ve gelir yöntemi olmak üzere üç farklı yöntemle hesaplanmaktadır.

Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) GSYH hesaplamalarında her üç yöntemi de kullanıyor. TUİK, GSYH hesaplamalarında enflasyonun etkisini arındırmak amacıyla (reel değerler elde edebilmek için) zincirlenmiş hacim endeksi [1] ile hesaplama yapar.

Reel GSMH’nın hesaplanması reel büyüme yorumları için yeterli midir?

GSYH’nın reel olarak hesaplanması, enflasyonun yanıltıcı etkisini ortadan kaldırır ancak elde edilen değerleri gerçeklikten uzaklaştıran iki temel durum daha vardır.

GSYH ve buna bağlı olarak büyüme rakamlarının birbirini izleyen dönemlerin karşılaştırılması ile hesaplandığını yukarıda söylemiştik. Karşılaştırma yaptığımız dönemden elde edilen değerler, olağanüstü koşullar, kriz, beklenenin üzerinde genişleme nedenleriyle düşük veya yüksek belirlenebilir.

Böylesine beklenmedik durumların, bu yıla bağlı olarak, değerlendirmesi yapılacak olan yılın (cari yıl)........

© Bianet