We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

İradə Tuncay: Gözləmək...

5 0 84
friday

Tutalım, bir imkansız, lap kasıb deyək, qohum, ya dost toy eləyir. Nəsə sevindirmək istəyərsən onu. Xətrini əziz tutan məşhur müğənnidən xahiş edərsən – gələrsənmi dostumun toyuna? Bir-iki mahnı oxuyub gedərsən. Savab qazanarsan... Əlbəttə –cavabın alırsan və toyda o müğənnini gözləyə-gözləyə, toyçuların xaric oxumağına dözə-dözə müşahidə edərsən ətrafı. Barışarsan bir müddət bu durumla. Az keçməz zalda səsdən tutmuş yeməklərə, insanların geyiminə qədər hər şey dəyişər. Yəni sənə elə gələr... Hətta bir sakitlik də yaranar... Xahiş etdiyin gəldi artıq məclisə . Mikrofonu götürməklə məclisin fonun dəyişdi. Bayaqdan çəkdiyin zillət unuduldu. Bir professional ifa dəyişdi bunu. Deməli, ifaçı dəyişə bilir durumu. Sadəcə, gözləmək lazımdı.

***

Nizami Gəncəvi bütün yaradıcılığında ideal cəmiyyət axtarıb. Və yaşadığı dövrdə də ideal cəmiyyətin təminatçısı təbii ki, padşahlar ola bilərdi. Bərbad tərcümələr olsa da Nizaminin əsərlərini yenidən vərəqləyəndə utopik sosializmin rüşeymlərin görmək çox maraqlıdı. Həm də maraqlıdır ki,bu əsərlərin sponsorları (indiki dilnən desək) monarxlar özləridi. Çəkinmədən, alleqorik dildə onlardan nə umduğunu yazır şair. Dövrün ən məşhur şairinə hansısa mövzuda poema sifariş verənlər güman etmirdilər ki, Nizami yazacaqlarını onlarla məsləhət edəcək .Və həm də maraqlıdı mənə – həmin monarxlar özləri oxuyurdularmı bu əsərləri? Yoxsa, rəfə qoyulub baxmaq üçün yazdırırdılar? Bəs, ətraflarındakı "xeyirxahlar” Şahın ovcuna qoymurdularmı Şairin nə demək istədiyini? O qədər kəskin fikirlər var ki... Deyə bilərdilər də – bəs filan-filan, mən vermişəm pulun, bu nədi yazmısan ? Bu barədə tarix heç nə demir... Nizami var, Qızıl Arslan var, Axsitan var... Var ki ,var...

***

"Yeddi gözəl” poeması Marağa hökmdarı Əlaəddin Körpə Arslana həsr olunub. Yəni elə bir hünəri yoxdu hakimin. Tarixə Nizamiyə görə düşüb. Poemanın özü isə Sasani hökmdarı Bəhram Gurun həyatın təsvir edir. "Yeddi gözəl”erotik ədəbiyyatınşah əsərlərindən biri hesab edilir, bununla belə əsərdə xeyli əxlaqi fikirlər də yer alıb.İslam Ensiklopediyasına görə, Nizami yenilikçi xüsusiyyətinə sadiq qalaraq, mümkün qədər erotik məzmunu məhdudlaşdırıb, daha çox şəhvətizövqlərlə dövlət idarəçiliyindəki məsuliyyətə diqqət çəkməyə çalışıb. Baxmayaraq ki, şair şahın kef məclislərini təsvir edir, poemanın əsas məzmunu fiziki ehtirasın yalnız ərdəmli, sadə və mehriban işlərə istiqamətləndiriləcəyi təqdirdə əsl zövq verəcəyini göstərməklə bağlıdır.

***

Oxuyan oxuyub, bilən bilir. Yalnız bir epizodu xatırlayaq... Ov dalınca dağlara çıxan Bəhram Gur bir çobanla rastlaşır. Və həm də görür ki, ağacdan bir it asılıb. Səbəbini soruşur – çoban cavab verir ki, bu it çox qoçaq, canavarların qənimi it idi. Ancaq sonra bir qurd qancığı kürsəyə gələrək iti özünə dadandırıb. İtin başı qurd qancığına qarışanda da sürünü bada verib...

***

Bəhram Gur elə bil yuxudan ayılır. Və saraydakı fitnələri dərk edir. Geri qayıdanda onu gözəllərin qoynuna salıb da hakimiyyətə sahib olan vəziri edam etdirir....

........

© Ədalət